Divine logo

Phoenix force

Een kleine mythobiologie van de feniks

De feniks is een van de oudste mythologische dieren. Men vermoedt dat zij in oorsprong uit Egypte afkomstig is, waar ze in de aan de zonnegod Ra gewijdde stad Heliopolis (Zonne-stad) werd geboren. Maar de feniks is als archetype in bijna alle culturen aanwezig: in Perzië als Si'morgh, in China als Fenghuang, in Rusland als de Zhar-Ptitsa. Deze heilige vogel wordt geassocieerd met het element vuur. In zijn elementaire vorm gaat het om een imposante vogel met een prachtige staart van rood en goud. De feniks kan vele honderden jaren leven, maar moet uiteindelijk sterven. Daartoe bouwt ze zich een nest van mirre-twijgen (de mirre zoals we die uit de bijbel kennen is het gedroogde sap van die boom), waarna vogel en nest plotseling ontbranden. Een feniks brandt kort en hevig, en er blijft niets dan as over. Maar in die as is een ei aanwezig, waaruit een nieuwe, jonge feniks groeit. Door zich steeds opnieuw aan de vlammen te offeren heeft de feniks het eeuwige leven.

Zoals Ovidius schrijft in de Metamorfosen (Boek 15, 391-417):

"... there is one, a bird, which renews itself, and reproduces from itself. The Assyrians call it the phoenix. It does not live on seeds and herbs, but on drops of incense, and the sap of the cardamom plant. When it has lived for five centuries, it then builds a nest for itself in the topmost branches of a swaying palm tree, using only its beak and talons. As soon as it has lined it with cassia bark, and smooth spikes of nard, cinnamon fragments and yellow myrrh, it settles on top, and ends its life among the perfumes. They say that, from the father's body, a young phoenix is reborn, destined to live the same number of years. When age has given it strength, and it can carry burdens, it lightens the branches of the tall palm of the heavy nest, and piously carries its own cradle, that was its father's tomb, and, reaching the city of Hyperion, the sun-god, through the clear air, lays it down in front of the sacred doors of Hyperion's temple."

De feniks vertegenwoordigt het vuur; in zijn zuiverende en heilige functie. En de belofte van eeuwig leven, door dood- en wedergeboorte. Dat is een van de oudste mythologische motieven. Ik denk aan Osiris die door Seth in stukken wordt gesneden en dan de dood overwint, aan Mithras die zijn volgelingen door bloed het eeuwig leven geeft, en natuurlijk aan Jezus. Dat het verlangen naar deze vorm van verlossing zelfs in het dorre Nederland een inspiratiebron is geweest voor veel schrijvers en dichters, hoef ik u vast niet te vertellen.

Terug